Bitkilerde suyun emilimi nasıl olur?

[Blackberry Torch]

Bitkilerde suyun emilimi kapiler hareketle yani kılcal borular boyunca olur. Şunu deneyin: kereviz saplarını kesin ve demet halinde suya koyun. Suyun içine ise bir miktar boya atın, Bir müddet sonra bitkinin suyu kılcal borular yoluyla nasıl çektiğini suyun içine koyduğunuz boya sayesinde göreceksiniz. Şimdi biraz da kapiler hareketin ne olduğuna bakalım: su bitkinin damar çeperleri tarafından emilir. Su yukarı doğru çıktıkça, suyun yüzeyinin hemen altındaki basınç birazcık düşer. Bu durumda atmosfer basıncı, basınç eşitlemesi yapmak için suyu bitkinin tabanından yukarı doğru iter. Sıvının (bu örnekte suyun) yüzey gerilimi ne kadar yüksekse, ve kılcal damarlar da ne denli ince ise, su da o kadar yükseklere kadar çıkacaktır.
Bu süreci şöyle görselleştirmeye çalışabilirsiniz: Bitkinin kökünden sapına ve daha yukarılara çıkarak yapraklarının uçlarına kadar ulaşan suyu bir su molekülleri zinciri olarak düşünün. Terleme ile bitkiden çekilen su, fotosentez yoluyla bitki tarafından kullanılır, dolayısıyla bu su molekülleri zinciri kullanılanların yerini doldurmak üzere sürekli yukarı doğru çekilir. Sıcak ve kurak bir günde kökleri suyu bulamayan bitkinin ne hale gelebileceğini düşünün. Terleme ve ardından da fotosentez ile kullanılan suyun yerine yenisi gelemeyince bitki solmaya başlar. Su kaybı çoğaldıkça solma da artar. Bitki, kökten su gelmemeye başlayınca, genellikle yapraklarının alt tarafında bulunan gözenekleri suyun basıncı ile kapatır. Bu su kaybını bir miktar önleyecektir. Ancak kökün uzun süre susuz kalması durumunda kök ölmeye başlayacaktır. Bir müddet sonra kökün hayatiyetini yitirmesi, gövdeye ve yapraklara da taşınacak, sonuçta bitki tümüyle kuruyup ölecektir.
Dolayısıyla, bir bitkiyi yeni diktiğinizde öncelikle dikkat edilmesi gereken nokta, köklerinin hava almayacak şekilde toprağa gömülmesidir. Ancak toprağı çok da fazla sıkıştırmamak gerekir. Suyun eksikliği kadar fazlası da bitki için zararlıdır. Suyun sağlıklı bir biçimde emilebilmesi için toprağın çok sıkıştırılmamış, suyun ise gerekli miktarda olması gerekir. Nemli günlerde yapraklardaki terleme az olacağı için kökten çekilen su da azalır. Seralarda budama yoluyla dikim yapıldığında toprağa yerleştirilen yeni bitkinin kökü daha oluşmadığı için kökler yoluyla suyu çekme işlemi olmayacağından yeni dikilen bitkinin etrafına naylon sarılır ya da camla kapatılır ki, bitki tutup köklenene kadar toprak nemini bir müddet koruyabilsin.
biltek.tubitak.gov.tr